محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
676
آثار عجم ( فارسى )
كه ما بازگرديم و آن پل به جاى * بماند به دانايى رهنماى به رش كرده ؛ بالاى اين پل هزار * بخواهى ز گنج آنچه آيد به كار تو از دانشى فيلسوفان روم * فراز آر چندين بر آن مرز و بوم چون اين پل برآيد سوى خان خويش * برو تازيان ، باش ، مهمان خويش به تدبير آن پل باستاد مرد * فراز آوريدش بر آن كار كرد بپرداخت شاپور گنجى گران * كز آن باشد آسانى مردمان چو شد شه ، برانوش كرد آن تمام * پلى كرد ، بالا ، هزارانش گام چو شد پل تمام او ز شوشتر برفت * سوى خان خود روى بنهاد تفت ( شاهنامه ، چاپ مسكو ، ص 199 ) امروزه پل شادروان يا پل شاپورى ، در چشمانداز بند ميزان و به حدود 300 مترى آن و در غرب بند ميزان واقع است و به موازات پل سيمانى جديدى كه در اوّل جادهء دزفول در غرب شوشتر واقع است ، آثار 16 دهانه آبرو پل باطاق باقى مانده و هشت دهانهء بدون طاق و چندين طاق كوچك ؛ طرفين طاق بزرگ و دو ديوار شمالى - جنوبى و هشت دهانهء پل كوچك و چند دهانه بدون طاق باقى مانده . شادروان يا شاذروان يا شادروان شاپورى يا پل شاپورى يا شادروان شوشتر يا شادروان قيصرى است كه امروزه در شمال غرب شوشتر قرار دارد . عرض پى پايههاى پل 70 متر و عرض دهانهء آبرو پل ، 8 متر و ارتفاع از كف رودخانه تا تاج پل ، حدود 10 متر است . ( ديار شهرياران ، جلد اوّل ، ص 573 ) . 4 . دربارهء اين قبور ، رجوع شود به ديار شهرياران از آقاى احمد اقتدارى ، جلد اوّل ، ص 545 تا 548 . 5 . كرمانشاهان كه نام آن معمولا به صورت كرمانشاه مختصر مىشود ، نزد اعراب ، به نام قرميسين ( قرماسين و قرماشين ) نيز معروف است . ابن حوقل در قرن چهارم ، به آن اشاره نموده ، گويد : شهرى زيباست و در ميان اشجار و آبهاى روان واقع گرديده . . . مقدسى - نخستين كسى كه اسم ايرانى كرمانشاهان را در كتاب خود آورده - گويد : مسجد جامع شهر در بازار است و عضد الدّولهء ديلمى در آنجا ، قصرى نيكو در كنار جاده ساخته است . . . ياقوت به شرح كتيبهها و خرابههاى واقع در كوه مجاور بهستان مىپردازد . از آثار حملهء مغول در قرن هفتم هجرى ، ويران شدن كرمانشاهان است كه حمد اللّه مستوفى در يك قرن بعد ، به ذكر آن پرداخته و گويد :